دموکراسی تنها یک شیوه برای انتخاب حکومت یا برگزاری انتخابات نیست، بلکه مجموعهای از اصول، ارزشها و سازوکارهایی است که بر مشارکت مردم و احترام به حقوق آنان استوار است. برای شناخت یک جامعه دموکراتیک، باید به فرهنگ سیاسی، میزان مشارکت شهروندان و نحوه شکلگیری نگرش آنان نسبت به دموکراسی توجه کرد. در واقع، دموکراسی زمانی میتواند پایدار باشد که مردم آن را بشناسند و در زندگی سیاسی و اجتماعی خود به آن عمل کنند.
ثبات دموکراسی وابسته به این نیست که مردم فقط بدانند چه نقشی در دموکراسی دارند؛ بلکه مشارکت آنان در فرایندهای سیاسی و اجتماعی برای رسیدن به یک دموکراسی پایدار اهمیت اساسی دارد. شهروندان با حضور در انتخابات، بیان دیدگاههای مختلف، مشارکت در فعالیتهای اجتماعی و مطالبه حقوق خود میتوانند در شکلگیری و تداوم نظام دموکراتیک نقش داشته باشند.
از سوی دیگر، دموکراسی را نمیتوان تنها مجموعهای از قوانین، اصول و مکانیسمهای سیاسی دانست. دموکراسی علاوه بر نهادهای رسمی، به فرهنگ دموکراتیک نیز نیاز دارد؛ فرهنگی که در آن پذیرش تفاوت دیدگاهها، تحمل مخالف، گفتوگو و احترام به حقوق دیگران اهمیت داشته باشد.
همچنین، عدم شناخت و درک درست از مفهوم دموکراسی میتواند مانعی در مسیر آن ایجاد کند. دموکراسی مفهومی ثابت و جدا از جامعه نیست و در طول زمان، متناسب با شرایط اجتماعی و سیاسی، دستخوش تغییر و تحول میشود؛ بنابراین، تقویت آگاهی سیاسی و اجتماعی مردم و ایجاد زمینه برای مشارکت آنان، از عوامل مهم در شکلگیری و تداوم دموکراسی است.
در نتیجه، دموکراسی فقط به وجود انتخابات یا نهادهای سیاسی محدود نمیشود؛ بلکه زمانی معنا پیدا میکند که مردم در آن مشارکت داشته باشند، حقوق یکدیگر را به رسمیت بشناسند و فرهنگ گفتوگو و پذیرش تفاوتها را در جامعه گسترش دهند.
