4.6 C
تهران
دوشنبه, ۱۰. آذر , ۱۳۹۹
Image default

شبح انتخابات آمریکا بر فراز بازارهای ایران

در اوایل دهه ۱۹۷۰ میلادی جان کانالی، وزیر خزانه‌داری آمریکا در دوران ریاست جمهوری ریچارد نیکسون، در پاسخ شماری از دیپلمات‌های اروپایی که از نوسانات دائمی اسکناس سبز ابراز نگرانی می‌کردند، با خونسردی جمله‌ای را بر زبان راند که پس از گذشت نیم‌قرن همچنان تازگی خود را حفظ کرده است: «دلار پول ما، ولی مسئله شماست».

همین جمله را، با اندکی تغییر، می‌توان درباره جابه‌جایی میهمانان کاخ سفید واشینگتن، دستکم از بعد از جنگ جهانی دوم تا به امروز، به کار برد. درواقع هر شهروند آمریکایی می‌تواند بگوید: «انتخابات ریاست جمهوری بزرگ‌ترین رویداد در زندگی سیاسی ماست، ولی در همان حال مسئله همه جهان هم هست».

انتخابات سوم نوامبر آینده که سرنوشت رویارویی میان دونالد ترامپ و جو بایدن، نامزدهای دو حزب جمهوری‌خواه و دموکرات آمریکا را رقم خواهد زد، بیش از همیشه پیوندهای تنگاتنگی را به نمایش می‌گذارد که میان سیاست داخلی ایالات‌متحده و سیر تحولات در بخش بزرگی از جهان به وجود آمده است، به‌ویژه با توجه به تفاوت‌های چشمگیری که شخصیت و برنامه هر یک از این دو نامزد و نیز هواداران آن‌ها را از هم متمایز می‌کند.

در این شرایط خیلی از کشورها چشم به فرجام انتخابات سوم نوامبر آمریکا دوخته‌اند، ولی ایران در میان آن‌ها جایگاهی استثنایی دارد. درواقع کمتر نظام سیاسی در جهان، همانند جمهوری اسلامی، به‌رغم همه شعارهایش در ضرورت پشت کردن به «شیطان بزرگ»، تحولات این رویارویی انتخاباتی را با این درجه از تمرکز زیر نظر دارد. هم‌زمان بخش بسیار بزرگی از مردم ایران نیز، به دلایل گوناگون، پیکار انتخاباتی آمریکا و سرانجام آن را، همچون یک رویداد بسیار مهم داخلی، باعلاقه و دل‌نگرانی پیگیری می‌کنند.

حضور بسیار سنگین آمریکا در قلب زندگی سیاسی و اقتصادی ایران یکی از مهم‌ترین «پارادوکس» های نظام جمهوری اسلامی است که «آمریکاستیزی» را رسالت اصلی خود می‌داند، ولی در همان حال از موضعی منفعلانه و به‌شدت منفی سرنوشت ایران را بیش از هر زمان دیگری با رویدادهای درونی آمریکا گره‌زده است.

جمهوری اسلامی خود را مستقل‌ترین نظام سیاسی در جهان می‌داند و این «استقلال» را بزرگ‌ترین دستاورد خود طی ۴۱ سال تسلطش بر ایران توصیف می‌کند. در عمل اما ایران در زمره چند کشور انگشت‌شماری است که زندگی اقتصادی و فراز و نشیب معیشت مردمانشان را تا این درجه با رویدادهای درونی نیرومندترین قدرت اقتصادی دنیا درآمیخته‌اند.

ایرانی‌ها با دلار محاسبه می‌کنند، امروز و فردایشان با نوسان‌های اسکناس سبز بالا و پایین می‌رود و نیز بودجه (مهم‌ترین سند مالی کشور) و بازارهای مالی‌شان در پیوند با تصمیم‌هایی که در خزانه‌داری آمریکا گرفته می‌شود، زیروزبر می‌شود. تنها کسانی می‌توانند به چنین «استقلالی» دل‌خوش کنند که با الفبای سیاست و اقتصاد و روابط بین‌المللی یکسره بیگانه باشند.

دکتر فریدون خاوند
دکتر فریدون خاوند

درحالی‌که انتخابات ریاست جمهوری آمریکا دو هفته دیگر برگزار می‌شود، محافل اقتصادی ایران و به‌ویژه بازیگران بازارهای مالی (سهام، ارز، طلا…) عمدتاً سه سناریو را در رابطه با این رویداد طراحی کرده‌اند:

یک) در سناریوی نخست دونالد ترامپ به‌عنوان برنده انتخابات سوم نوامبر برای چهار سال دیگر در کاخ سفید می‌ماند، «فشار حداکثری» بر ایران را ادامه می‌دهد و روابط تهران و واشینگتن همچنان برمدار «نه جنگ و نه صلح» خواهد چرخید. در این شرایط اقتصاد ایران در همان سراشیب دو سال گذشته بیش از بیش در باتلاق دشواری‌ها فرو خواهد رفت و قیمت دلار و طلا از مرزهایی که امروز غیرقابل‌تصور به نظر می‌رسند، خواهد گذشت. در این سناریو آتش گرفتن بازارهای ایران از فردای انتخابات ریاست جمهوری آمریکا آغاز خواهد شد.

دو) سناریوی دوم بر پایه پیروزی جو بایدن تنظیم‌شده، ولی با این فرض که نامزد حزب دموکرات تغییر مهمی در اعمال تحریم‌های اقتصادی علیه ایران به وجود نخواهد آورد. در این سناریو «برجام» دوباره جان نخواهد گرفت و میهمان تازه کاخ سفید در بهترین حالت خواستار مذاکرات تازه‌ای با تهران خواهد شد که علاوه بر پرونده هسته‌ای، مسائل دیگری چون موشک‌های بالستیک و سیاست خاورمیانه‌ای جمهوری اسلامی را هم در بربگیرد. در صورت تحقق این سناریو، از دیدگاه باورمندان آن، در متغیرهای اقتصادی ایران که مستقیماً از سیاست خارجی کشور سرچشمه بگیرد، تغییر محسوسی ایجاد نخواهد شد. در این شرایط اوج‌گیری دلار در بازار ارز ایران همچنان ادامه خواهد یافت و در نقش و جایگاه جمهوری اسلامی به‌عنوان یک «نظام غیرعادی» محکوم‌به انزوا، ازجمله درصحنه اقتصاد جهانی، تحول مثبتی به وجود نخواهد آمد.

سوم) سناریوی سوم هم بر پایه پیروزی جو بایدن تنظیم‌شده، ولی این بار نامزد پیروزمند حزب دموکرات، زیر فشار جناح‌های چپ این حزب، و تا جایی که بتواند، به دیپلماسی پیش از دونالد ترامپ در رابطه با جمهوری اسلامی بازخواهد گشت. در این شرایط هواداران این سناریو انتظار دارند که زمینه بازگشت ایران به بازار جهانی نفت فراهم شود و چشم‌انداز دستیابی دوباره به دلارهای نفتی، همراه با آزاد شدن دارایی‌های ارزی بلوکه‌شده کشور در خارج، بازار ارز را از زیر بار فشارهای سنگین کنونی خارج کند و تحولات مثبتی را در دیگر بازارهای مالی ایران به دنبال داشته باشد.

 

سکان‌داران اصلی جمهوری اسلامی که در «هسته سخت» نظام پیرامون ولی‌فقیه گردآمده‌اند، کدام‌یک از این سه سناریو را محتمل‌تر می‌دانند؟ پاسخ به این پرسش چندان آسان نیست.

در عوض با اطمینان می‌توان گفت که گزینه رویای حسن روحانی، رئیس‌جمهوری اسلامی که این روزها به‌گونه‌ای بی‌سابقه زیر توپخانه سنگین همان «هسته سخت» دست‌وپا می‌زند، تحقق سناریوی سوم است. کابوس او ترک کردن کاخ ریاست جمهوری با دلار بالای صد هزار تومان و نرخ تورم بالای پنجاه‌درصد در ماه است و تنها یک تغییر بنیادی در سیاست آمریکا در رابطه با جمهوری اسلامی می‌تواند راه فراری برای او باز کند.

شاید با همین امیدواری است که طی چند روز گذشته، به‌رغم سقوط چشمگیر ذخایر ارزی ایران، حسن روحانی بانک مرکزی جمهوری اسلامی را وادار کرده مقادیر چشمگیری ارز به بازار تزریق کند تا نرخ دلار را، در انتظار نتایج انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، به زیر ۳۰ هزار تومان بازگرداند.

 

برگرفته از رادیو فردا

پست‌های مرتبط

بیشترین خوشبختی‌ها برای بیشترین مردم

این سایت برای ارائه بهتر خدمات به کاربران خود ، از کوکی‌ها استفاده می‌کند.
This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish
قبول اطلاعات بیشتر