28 C
تهران
دوشنبه, ۱۳. تیر , ۱۴۰۱

اندیشه سیاسی داریوش همایون

اغراق نیست اگر داریوش همایون را یکی از نقطه‏های عطف و فضای دگردیسی فرهنگ سیاسی مدرن ایران بدانیم و اندیشه‏های سیاسی در ایران را به دوران پیشاهمایونی و پساهمایونی تقسیم کنیم؛ مجموعه قابل تأمل نوشته‏های ایشان اعم از مقالات-مصاحبه‏ها-کتاب‏ها حکایت این خط گسل فرهنگی در سیاست ایرانی است و تأمل در تأملات سیاسی و فرهنگی داریوش همایون، جای بسی دقت و آموختن برای عمق بخشی به فرهنگ سیاسی ایرانیان دارد. داریوش همایون هنوز هم سخنانی برای گفتن دارد. هر چه بیشتر از داریوش همایون می‏خوانیم، بیشتر و بهتر به منش آزادی‏خواهانه و اندیشه‏های انسانی‎اش آگاه‎تر و آشناتر می‎شویم و علاقه به شخصیت ایشان عمیق‏تر و اصولی‏تر می‏شود؛ با دقت در اثار و تألیفات داریوش همایون، او را انسانی می‏یابیم با جسارت فکری و گشودگی فرهنگی و رواداری سیاسی؛ دارای شخصیتی دموکرات و اندیشمندی لیبرال که گذشته‏های سیاسی‏اش را بدون تعصب و توقف برای ارتقای فکری و سیاسی‏اش، به سنجش گرفته و پشت سر گذاشت و در زمانه عسرت اندیشه ایرانی و سیاسی کاری، مدرن‏سازی مشروطیت ایرانیان را به لیبرال دموکراسی تعالی داد و اندیشه‏های لیبرالیستی را در «حزب مشروطه ایران» به دموکراسی پیوند زد و آموزگار نوسازی فرهنگی در سیاست ایرانی گردید. کتاب «اندیشه سیاسی داریوش همایون» ادای احترامی است به اندیشه و شخصیت زنده یاد داریوش همایون و معرفی اندیشه لیبرال دموکراسی در فرهنگ سیاسی ایران زمین.
مؤلف در بخشی از مقدمه این کتاب می‏نویسد: زنده یاد داریوش همایون نمادی از بازسازی فرهنگ سیاسی ایران در عصر آشنایی با مدرنیته است که توانست با گذار از آرمان‏گرایی سیاسی و رمانتیسم جوانی، به دگردیسی اندیشگی تن داده و در گذار از آموزه‏های پان ایرانیستی تا مأوا گرفتن در لیبرال دموکراسی، بازآفرینی خردمندانه ناسیونالیستی را در طول عمر پربار و سراسر حادثه سیاسی و رویدادهای فرهنگی و اجتماعی ایران زمین، به محک آزمون و تجربه گذارد؛ بلافاصله باید اشاره کرد که با بازسازی اندیشه سیاسی، داریوش همایون به مدرنیسم ادبی در نوشتن از سیاست و تاریخ ایران موفق بوده و به جرئت می‏توان از «ادبیات سیاسی داریوش همایون» نوشت و شکل و صورت نوشتاری وی را از این نگرش به تأمل گذاشت.
داریوش همایون به درستی نقطه اتکای اندیشه‏ورزی و کنشگری سیاسی خویش را برآمدی از مشروطیت در ایران و نوسازی آن به مثابه فرهنگ و سیاست لیبرال دموکراسی می‏دانست و به تحقیق آموزگار لیبرال دموکراسی در فرهنگ سیاسی ایران بشمار می‎رود.
تأمل داریوش همایون در شرایط اجتماعی و اقتصادی ایران زمین در زمانه گذار از جهان سنتی، تئوری سه جهان را در گفتمان سیاسی داریوش همایون، شاخصی بایسته و مؤلفه‏ای شایسته گردانده است؛ به نگره همایون ایران در حال گذار و در گذار از دین ایدئولوژیک-سیاسی و نارواداری «دنیای اسلام»، حوزه‎های اقتصادی و اجتماعی تعریف شده «جهان سوم» و جغرافیای فرهنگی و سیاسی «خاورمیانه» قرار دارد و نوسازی فرهنگ سیاسی به همراه تشکل اجرا کننده آن در داخل این گذار، مسئولیتی ارزنده را با بنیان‏های تئوریک و آزموده‎های عملی بر عهده دارد؛ مسئولیتی که در حق آزادی وجدان، آزادی بیان، آزادی انتخاب و دیگر آموزه‏های حقوق بشری، از ارزش‎های معرفتی و دانسته‏های سیاسی داریوش همایون بشمار رفته و از پیوند منطقی و ارگانیک این اندیشه‏ها با اعلامیه جهانشمول حقوق بشر خبر می‎دهند.
در میان بازمانده‏های ارزشمند داریوش همایون به عرصه عمل و هم پایه با دستاوردهایش در عرصه نظر، بنیان‏گزاری و توانمند ساختن حزب مشروطه ایران (لیبرال دموکرات) در صحنه سیاست ایران از همتی والایی برخورد است؛ ارزش تشکل سیاسی با تئوری لیبرال دموکراسی در آموزه‏های داریوش همایون به حدی است که ایشان حزب مشروطه ایران را ثمره عمرشان خوانده‏اند. در نگره تئوریک داریوش همایون به پدیده عینی حزب مشروطه ایران، گذار از سلطنت‏گرایی سُنتی به دولت لیبرال دموکراتیک قرار دارد که مبتنی بر بازخوانی روزآمد از مشروطیت ایران و قرائت و فهم آن بمثابه لیبرال دموکراسی است؛ روایتی شکل گرفته در اندیشه‏های سیاسی داریوش همایون به «معمای ایران نوین» در زمینه‏های آسیب شناسانه پرداخته است. در این راستا از نظر دایروش همایون، علل «توسعه ناموزون مدرنیته» از یک سو و دریافت «انقلاب ناتمام مشروطه» از سوی دیگر قرار دارد.
این کتاب در فصل بندی‏های زیر منتشر شده است:
اختصارات آثار دکتر داریوش همایون
مقدمه
پیشدرآمدی بر مشروطیت و ترقی خواهی
فصل اول: زمانه نوجوانی و سیاست ایرانی
فصل دوم: روزنامه‏نگاری ملی‏گرا
فصل سوم: روشنفکری تکنوکرات و پراگماتیست
فصل چهارم: بازخوانی اندیشه و سیاست ایران در تبعید
کتابشناسی دکتر داریوش همایون
منابع تحقیقی تاریخ سیاسی و فرهنگی ایران معاصر

پست‌های مرتبط

بیشترین خوشبختی‌ها برای بیشترین مردم

این سایت برای ارائه بهتر خدمات به کاربران خود ، از کوکی‌ها استفاده می‌کند.
This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish
قبول اطلاعات بیشتر